Müslümanın Bilmesi Gereken Temel Bilgiler
Bir Müslümanın öncelikle itikadını sağlamlaştırması gerekir. Bu, Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahirete ve kadere iman etmeyi içerir. Müslüman, Allah’ın birliğine ve Hz. Muhammed’in O’nun elçisi olduğuna inanır. Kur’an-ı Kerim’i rehber edinir ve sünneti takip eder.
1. Kimlik ve Aidiyet Bilgisi
-
Rabbin kim?: Rabbim Allah.
-
Dinin ne?: Dinim İslam.
-
Kitabın ne?: Kitabım Kur’an-ı Kerim.
-
Kimin kulusun?: Allah’ın kuluyum.
-
Kimin ümmetisin?: Hz. Muhammed Mustafa’nın (s.a.v.) ümmetiyim.
2. Varoluş Amacı ve İnsanın Kökeni
-
Ne zamandan beri Müslümansın?: “Kâlû belâ” zamanından beri.
-
“Kâlû belâ” ne demektir?: Allah’ın ruhlara “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” diye sorduğu ve onların da “Evet!” (Kâlû belâ) cevabını verdiği ruhlar alemindeki ilahi sözleşme.
-
Nereden geldin, nereye gideceksin?: Allah’tan geldim, Allah’a gideceğim.
-
Ne için geldin?: Allah’ı tanımak ve O’na kulluk etmek için. (Zariyat Suresi, 56. ayet)
-
Ne olarak geldin?: Müslüman olarak doğdum ve Müslüman olarak geldim.
3. Din ve İslam Hakkında Genel Bilgiler
-
Din nedir?: Allah tarafından, peygamberler aracılığıyla bildirilen, insanları dünya ve ahiret mutluluğuna ulaştıran ilahi kurallar bütünü.
-
Akıllı insan kimdir?: “Kâlû belâ”daki kulluk sözüne sadık kalan, inançlı, faziletli ve ahlaklı insandır.
-
Dinlerin Sınıflandırılması:
-
Hak Din: Bozulmamış tek din; İslam.
-
Muharref Dinler: Aslı bozulmuş dinler; Hristiyanlık ve Yahudilik.
-
Batıl Dinler: İnsanlar tarafından uydurulmuş dinler; Putperestlik, Satanizm, Budizm.
-
-
Allah Katında Geçerli Din: İslam’dır. (Âl-i İmran Suresi, 19 & 85. ayetler)
-
İslam’ın Gayesi: İnsanları dünya ve ahirette mutluluğa ulaştırmak.
-
İslam’ın Ana Bölümleri:
-
İman (İtikat)
-
Amel (İbadetler ve yaşam)
-
Ahlak
-
-
İslam’ın Özellikleri:
-
Son dindir.
-
Tüm insanlığa gönderilmiştir.
-
Önceki peygamberleri ve kitapları tasdik eder.
-
Önceki dinlerin hükümlerini yürürlükten kaldırmıştır.
-
4. İman ve İnanç Esasları
-
İman Nedir?: Allah’ın Peygamberimiz (s.a.v.) aracılığıyla bildirdiği her şeyin doğruluğuna kalben inanmak ve diliyle söylemek.
-
Kelime-i Tevhit: “Lâilâhe illallah Muhammedü’r rasûlullah” (Allah’tan başka ilah yoktur. Muhammed O’nun elçisidir.)
-
Kelime-i Şehadet: “Eşhedü enlâilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abduhû ve rasûlühû.” (Ben şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve yine şahitlik ederim ki Muhammed O’nun kulu ve elçisidir.)
-
İslam’a Giriş: Kelime-i Tevhid veya Kelime-i Şehadet’i dil ile söyleyip kalp ile tasdik etmek.
-
Geçerli İmanın Şartları:
-
Son nefesten (yeisten) önce iman etmek.
-
Dini hükümleri reddedici bir söz veya davranışta bulunmamak.
-
Dini hükümlerin tümünün güzel olduğunu kabul etmek.
-
-
İman Çeşitleri:
-
İcmali İman: Topluca, detaysız inanmak.
-
Tafsili İman: Her bir iman esasına ayrı ayrı ve detaylıca inanmak.
-
5. İmanın Şartları (Amentü)
Amentü’nün Metni ve Anlamı:
“Âmentü billâhi ve melâiketihî ve kütübihî ve rusulihî vel yevmil’âhiri ve bil kaderi hayrihî ve şerrihî minallâhi teâlâ vel bâsü ba’del mevti hakkun. Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.”
Anlamı:
“Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere; hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna, öldükten sonra dirilmenin hak olduğuna inandım. Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in (s.a.v.) O’nun kulu ve elçisi olduğuna şahitlik ederim.”
-
Allah’a iman
-
Meleklere iman
-
Kitaplara iman
-
Peygamberlere iman
-
Ahiret Gününe iman
-
Kaza ve Kadere iman
6. İnanç Açısından İnsan Tipleri
-
Mü’min: İman esaslarına kalpten inanan kişi.
-
Müşrik: Allah’a ortak koşan kişi.
-
Kâfir: İman esaslarını inkar eden ve bunu açıklayan kişi.
-
Münafık: Kalben inanmadığı halde, diliyle inandığını söyleyen kişi.
-
Münafıklık Alametleri:
-
Konuşunca yalan söylemek.
-
Söz verince sözünde durmamak.
-
Emanete hıyanet etmek.
-
ALLAH’A İman İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Allah’ı Tanıma Yöntemi
-
Allah’ı nasıl tanıyabiliriz? Onu sadece Kur’an’ın ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) tanıttığı şekilde tanıyabiliriz. Akıl ve duyular yoluyla değil, vahiy yoluyla.
2. Allah’ın İsimleri (Esmâü’l-Hüsnâ)
-
Allah’ın kaç ismi vardır? Peygamberimiz’in (s.a.v.) bildirdiğine göre 99 ismi vardır.
-
Bu isimlere ne denir? Esmâü’l-Hüsnâ (En Güzel İsimler).
3. Allah’ın Sıfatları (Zâtî ve Subûtî)
Allah’ın sıfatları iki ana kategoride incelenir:
A) ZÂTÎ SIFATLAR (Allah’ın zatına ait, yaratılmışlarda bulunmayan sıfatlar):
-
Vücud: Var olması. (Varlığı zorunludur.)
-
Kıdem: Varlığının başlangıcının olmaması. (Ezelidir.)
-
Bekâ: Varlığının sonunun olmaması. (Ebedidir.)
-
Vahdâniyet: Bir ve tek olması, ortağının bulunmaması. (Tevhid)
-
Muhâlefetün li’l-Havâdis: Yaratılmışlara hiç benzememesi.
-
Kıyâm bi Nefsihî: Varlığı için hiçbir şeye muhtaç olmaması; her şeyin O’na muhtaç olması.
B) SUBÛTÎ SIFATLAR (Allah’ın zatına ait olan ve bizde de sınırlı olarak görünen, ancak O’nunki sonsuz ve mükemmel olan sıfatlar):
-
Hayat: Diri ve canlı olması.
-
İlim: Her şeyi bilmesi. (Sınırsız ilim)
-
Semî’: Her şeyi işitmesi.
-
Basar: Her şeyi görmesi.
-
İrade: Dilediğini yapması, mutlak irade sahibi olması.
-
Kudret: Her şeye gücünün yetmesi.
-
Kelâm: Konuşması. (Vahiy göndermesi.)
-
Tekvîn: Her şeyi yaratması ve var etmesi.
4. Kur’an’da Allah’ın Birliğinin Özeti: İhlas Suresi
-
En önemli delil nedir? İhlas Suresi.
-
İhlas Suresi’nin Anlamı:
-
De ki: O Allah Birdir (Vahdâniyet).
-
Allah Samed’dir (Hiçbir şeye muhtaç değildir, her şey O’na muhtaçtır – Kıyâm bi Nefsihî).
-
O, doğurmamış ve doğurulmamıştır (Yaratılmışlara benzemez – Muhâlefetün li’l-Havâdis).
-
Hiçbir şey O’nun dengi ve benzeri değildir (Vahdâniyet ve Muhâlefetün li’l-Havâdis).
-
Kitaplara İman İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Vahiy ve Kitapların Sınıflandırılması
-
Vahiy nedir? Allah’ın, Cebrail aracılığıyla peygamberlere bildirdiği ilahi emirlerdir.
-
Kutsal Kitap Nedir? Allah’ın emir, yasak ve öğütlerini içeren, peygamberlere gönderilen kitaplardır.
-
Suhuf (Sahifeler):
-
Hz. Âdem’e 10
-
Hz. Şit’e 50
-
Hz. İdris’e 30
-
Hz. İbrahim’e 10
-
-
4 Büyük Kitap:
-
Tevrat -> Hz. Musa’ya (a.s.)
-
Zebur -> Hz. Davud’a (a.s.)
-
İncil -> Hz. İsa’ya (a.s.)
-
Kur’an-ı Kerim -> Hz. Muhammed’e (s.a.v.)
-
2. Kur’an-ı Kerim Hakkında Temel Bilgiler
-
İniş Bilgileri:
-
Ne Zaman? 610 yılı, Ramazan’ın 27. gecesi (Kadir Gecesi).
-
Nerede? Mekke, Nur Dağı, Hira Mağarası.
-
Peygamberimiz Kaç Yaşındaydı? 40 yaşındayken inmeye başladı.
-
İlk Ayet/Emir: “Oku!” (Alak Suresi 1. ayet)
-
İniş Süresi: 23 yılda parça parça indi.
-
-
Yapısal Özellikler:
-
Ayet Sayısı: 6236
-
Sure Sayısı: 114
-
Cüz Sayısı: 30
-
İlk Sure: Fatiha Suresi
-
Son Sure: Nâs Suresi
-
Dili: Arapça
-
-
Kur’an’ın Korunması ve Okunması:
-
Mushaf: Kur’an’ın kitap haline getirilmiş şekli.
-
Toplayan Halife: Hz. Ebu Bekir (r.a.)
-
Çoğaltan Halife: Hz. Osman (r.a.)
-
Meal: Kur’an’ın başka dillere yapılan çevirisi. Kur’an yerine geçmez.
-
Hafız: Kur’an’ı baştan sona ezberleyen kişi.
-
Tilavet Secdesi: Kur’an’daki 14 secde ayetinden birini okurken veya dinlerken yapılan secde.
-
-
Kur’an’a Karşı Vazifelerimiz:
-
Kurallarına uygun (tecvit ile) okumak.
-
Abdestli olarak eline almak.
-
Okunurken sessizce dinlemek.
-
Emir ve yasaklarına uymak.
-
Meleklere İman İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Meleklerin Mahiyeti ve Diğer Görünmeyen Varlıklar
-
Melekler nasıl varlıklardır? Nur’dan yaratılmış, yemeyen-içmeyen, cinsiyeti olmayan, asla günah işlemeyen, sürekli ibadet eden ve çok hızlı olan varlıklardır. Sayılarını sadece Allah bilir.
-
Göremediğimiz başka varlıklar var mıdır? Evet. Ruh, akıl, elektrik ve Cinler gibi.
-
Cin nedir? Ateşten yaratılmış, iman ve ibadetle yükümlü, gözle görülmeyen varlıklardır.
-
Şeytan nedir? Cin taifesinden olan, azgın, kibirli ve insanları saptırmak için çalışan lanetli bir varlıktır.
2. Büyük Melekler ve Görevleri
-
Cebrail (a.s.): Vahiy getirmek.
-
Mikâil (a.s.): Tabiat olaylarını düzenlemek.
-
İsrafil (a.s.): Kıyamet günü Sûr’a üflemek.
-
Azrail (a.s.): Can almak.
3. Diğer Melekler ve Görevleri
-
Kirâmen Kâtibîn: İnsanın iyilik ve kötülüklerini yazan melekler.
-
Hafaza (Koruyucu) Melekler: İnsanları kazalardan koruyan melekler.
-
Münker ve Nekir: Kabirde soru soracak melekler.
-
Rıdvan: Cennet meleklerinin başkanı.
-
Mâlik: Cehennem meleklerinin başkanı.
Peygamberlere İman İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Peygamberlik Kavramı ve Çeşitleri
-
Peygamber Kimdir? Allah tarafından seçilmiş, vahiy alan, insanlara tebliğ eden ve onlara örnek olan üstün ahlak sahibi insandır.
-
Resul: Kendisine yeni bir kitap verilen peygamberdir (Örn: Hz. Muhammed, Hz. İsa).
-
Nebi: Kendisine yeni bir kitap verilmeyip, önceki bir peygamberin kitabıyla tebliğ yapan peygamberdir (Örn: Hz. Nuh, Hz. İsmail).
2. Peygamberliğin İspatı ve Olağanüstü Haller
-
Mucize: Peygamberlik iddiasını doğrulamak için Allah’ın izniyle gösterilen, insanların benzerini yapmaktan aciz kaldığı olağanüstü olaylardır (Peygamberin elinden su akması gibi).
-
Keramet: Peygambere tam bağlı olan salih kulların (velilerin) gösterdiği olağanüstü hallerdir.
-
Peygamberimiz’in (s.a.v.) Büyük Mucizeleri:
-
Kur’an-ı Kerim: En büyük ve ebedi mucizesi.
-
Şakk-ı Kamer: Ay’ı ikiye ayırması.
-
İsra ve Miraç: Bir gecede Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya, oradan da göklere yükseltilmesi.
-
3. Peygamberlerin Özellikleri (Sıfatları)
Peygamberlerde bulunması zorunlu olan beş temel özellik vardır:
-
Sıdk: Her konuda doğru sözlü olmaları.
-
Emanet: Güvenilir olmaları.
-
Tebliğ: Allah’tan aldıkları mesajı hiç değiştirmeden iletmeleri.
-
İsmet: Günah işlemekten korunmuş (masum) olmaları.
-
Fetanet: Çok zeki ve üstün anlayış sahibi olmaları.
4. Peygamberler Tarihi
-
İlk Peygamber: Hz. Âdem (a.s.)
-
Son Peygamber: Hz. Muhammed (s.a.v.) – O’ndan sonra peygamber gelmeyecektir.
-
Peygamber Sayısı: Kesin sayıyı Allah bilir. Bir rivayete göre 124.000 peygamber gönderilmiştir.
-
Kur’an’da İsmi Geçen Peygamber Sayısı: 25
-
Ümmet: Aynı peygambere inanan topluluk. Biz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) ümmetiyiz.
5. Kur’an’da Adı Geçen Bazı Peygamberler ve Önemli Özellikleri
-
Hz. Nuh (a.s.): Kavmini 950 yıl Hakka davet etti.
-
Hz. İbrahim (a.s.): Nemrut tarafından ateşe atıldı, ateş onu yakmadı.
-
Hz. Musa (a.s.): Firavun’un sarayında büyüdü. Asası ejderha oldu. Hızır (a.s.) ile yolculuk yaptı.
-
Hz. İsmail (a.s.): Zemzem suyu onun hatırasıdır.
-
Hz. Davud (a.s.): Bir gün oruç tutup bir gün tutmazdı.
-
Hz. Yusuf (a.s.): Kardeşleri tarafından kuyuya atıldı.
-
Hz. Süleyman (a.s.): Hayvanlarla konuşabilirdi.
-
Hz. Yunus (a.s.): Balık tarafından yutulup kurtarıldı.
-
Hz. Zekeriyya (a.s.): Testere ile kesilerek şehit edildi.
-
Hz. Âdem (a.s.): Anasız ve babasız yaratıldı.
-
Hz. İsa (a.s.): Babasız dünyaya geldi, beşikte iken konuştu.
6. Tüm Peygamberlerin Ortak Tebliği
Bütün peygamberlerin getirdiği dinin temel hedefleri (makasıd) aynıdır ve şunları korumayı amaçlar:
-
Dini Korumak
-
Aklı Korumak
-
Nesli Korumak
-
Malı Korumak
-
Canı Korumak
Kadere İman İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
İmanın altıncı ve son şartı, hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna, yani kaza ve kadere imandır.
-
Kader Nedir? Allah’ın, her şeyi olmadan önce ezelde (başlangıcı olmayan zamanda) bilmesi ve takdir etmesidir. (Plan)
-
Kaza Nedir? Allah’ın ezelde takdir ettiği bu planı, zamanı geldiğinde yaratmasıdır. (Planın uygulanması)
-
Rızık Nedir? Canlıların yiyip içtikleri ve faydalandıkları her şeydir. Allah tarafından takdir edilmiştir.
-
Ecel Nedir? Allah’ın takdir ettiği ölüm vaktidir.
-
Tevekkül Nedir? Bir iş için tüm gayreti gösterdikten sonra, sonucu Allah’a bırakıp O’na güvenmektir. (Çalışmadan “Allah kerim” demek değildir.)
Ahirete İman İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
İmanın beşinci şartı Ahiret Gününe imandır.
1. Ahiret Hayatının Tanımı ve Başlangıcı
-
Ahiret Nedir? Dünya hayatından sonra başlayıp sonsuza kadar devam edecek olan, insanların dünyada yaptıklarının karşılığını bulacağı hayattır.
-
Ahiret Ne İle Başlar? Ölüm ile başlar. Ölüm bir yok oluş değil, sonsuz hayata açılan bir kapıdır.
2. Ahiret Hayatının Safhaları (Sıralı Süreç)
-
Kabir Hayatı: Ölümle başlayan, kıyamete kadar devam eden ve ilk sorgunun yapıldığı “berzah” alemi.
-
Kıyamet: Dünya hayatının sona ermesi. Sur’a üflenerek başlar. Zamanını sadece Allah bilir.
-
Yeniden Diriliş (Ba’s): Tüm insanların tekrar hayat bulması.
-
Mahşer (Haşr): İnsanların hesap vermek üzere toplandığı yer.
-
Amel Defterlerinin Dağıtılması: Herkesin dünyada yaptıklarının yazılı olduğu defterin kendisine verilmesi.
-
Hesap: Her insanın yaptıklarından sorguya çekilmesi. İlk sorgu namaz hakkında olacaktır.
-
Mizan: Amellerin (iyilik ve kötülüklerin) tartıldığı ilahi adalet terazisi.
-
Sırat: Cehennem’in üzerinde kurulu, ince ve keskin bir köprü. Müminler geçer, kafirler düşer.
-
Şefaat: Peygamberler ve Allah’ın sevdiği kulların (âlimler, şehitler, hafızlar, veliler), müminlerin bağışlanması veya Cennet’te daha yüksek bir dereceye ulaşmaları için Allah’a dua etmeleri.
-
Havz: Cennet’te Peygamberimiz (s.a.v.)’e verilecek olan ve müminlerin içeceği tatlı ve berrak su havuzu.
-
Cennet: Müminlerin sonsuz mükafat yurdu.
-
Cehennem: Kafir ve günahkarların cezalarını çekeceği yer.
İMANIN 6 ŞARTI
-
Allah’a İman
-
Meleklere İman
-
Kitaplara İman
-
Peygamberlere İman
-
Ahiret Gününe İman
-
Kaza ve Kadere İman
İbadet İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. İslam’ın Şartları ve İbadetin Tanımı
-
İslam Nedir? Hz. Peygamber’in (s.a.v.) getirdiği dini kabul edip Allah’a ve Resulü’ne itaat etmektir.
-
İslam’ın Şartları (5):
-
Kelime-i Şehadet getirmek
-
Namaz kılmak
-
Oruç tutmak
-
Zekât vermek
-
Hacca gitmek
-
-
İbadet Nedir? Allah’a kulluk etmek, saygı göstermek ve şükretmektir. Bu, farzların yanı sıra tüm dini ve ahlaki vazifeleri kapsar.
-
İbadetin Temeli: Niyet
-
İbadet Çeşitleri:
-
Beden ile: Namaz, oruç
-
Mal ile: Zekât
-
Hem beden hem mal ile: Hac
-
2. Mükellefiyet ve Dini Hükümler
-
Mükellef Kimdir? Akıl baliğ (ergen) olmuş, dinin emir ve yasaklarından sorumlu tutulan kişidir.
-
Mükellefin Fiilleri (8 Hüküm): Farz, Vacip, Sünnet, Müstehap, Mübah, Mekruh, Haram, Helal.
3. Dini Hükümlerin Detaylı Açıklaması
-
Farz: Yapılması kesin emredilen, terk edenin günahkâr olduğu, inkar edenin dinden çıktığı hüküm.
-
Farz-ı Ayn: Her Müslümanın bizzat yapması gereken (5 vakit namaz gibi).
-
Farz-ı Kifâye: Bazı Müslümanların yapmasıyla diğerlerinden sorumluluğun kalktığı (cenaze namazı gibi).
-
-
Vacip: Farz kadar kesin olmayan ama yapılması gereken, terk edilince kazası gereken hüküm (Vitir namazı, kurban kesmek gibi).
-
Sünnet: Peygamberimiz’in (s.a.v.) sürekli yaptığı ve teşvik ettiği davranışlar.
-
Müekked Sünnet: Peygamberimiz’in çok nadir terk ettiği sünnet (Akşam ve Yatsı namazlarının sünnetleri gibi).
-
Gayri Müekked Sünnet: Peygamberimiz’in bazen yapıp bazen terk ettiği sünnet (İkindi namazının sünneti gibi).
-
-
Müstehap (Mendup): Yapılması sevap olan, terk edilmesi günah olmayan işler (Nafile namaz ve oruç gibi).
-
Mübah: Yapılıp yapılmamasında dini bir sakınca olmayan, günah veya sevap kazandırmayan işler (Oturmak, yürümek gibi).
-
Haram: Yapılması kesin olarak yasaklanan, terk edenin sevap kazandığı işler (İçki, kumar, adam öldürmek gibi).
-
Mekruh: Yapılması hoş görülmeyen, terk edilmesi iyi olan işler.
-
Tahrimen Mekruh: Harama yakın (Anne-babayı ismiyle çağırmak gibi).
-
Tenzihen Mekruh: Helale yakın (Namazda gözleri yummak gibi).
-
-
Müfsid: Başlanmış bir ibadeti bozan davranış (Namazda gülmek, oruçluyken bilerek yemek-içmek gibi).
4. Mezhep Bilgisi
-
Mezhep Nedir? Müctehid bir alimin dini anlama ve yorumlama metodunu benimseyenlerin oluşturduğu ekol.
-
İtikadi Mezhep (İnanç): Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat yoludur. İmamları:
-
İmam Ebu Mansur el-Mâtürîdî (Genellikle Hanefîlerin imamı)
-
İmam Ebu’l-Hasen el-Eş’arî (Genellikle Şâfiîlerin imamı)
-
-
Ameli Mezhep (İbadet ve Hukuk): En yaygın dört Sünni mezhep ve imamları:
-
Hanefî Mezhebi: İmam-ı Âzam Ebu Hanife
-
Şâfiî Mezhebi: İmam Şâfiî
-
Mâlikî Mezhebi: İmam Mâlik
-
Hanbelî Mezhebi: İmam Ahmed bin Hanbel
-
Temizlik (Abdest – Gusül) İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Abdest
-
Abdest Nedir? Belli organları usulüne uygun olarak yıkamak ve mesh etmek suretiyle yapılan bir temizlik ve ibadet hazırlığıdır.
-
Abdestin Farzları (4):
-
Yüzü yıkamak.
-
Kolları dirseklerle birlikte yıkamak.
-
Başın dörtte birini mesh etmek.
-
Ayakları topuklarla birlikte yıkamak.
-
-
Abdesti Bozan Durumlar (Özetle):
-
İdrar, dışkı, gaz çıkarmak.
-
Vücuttan kan, irin gibi bir şeyin çıkması.
-
Ağız dolusu kusmak.
-
Bayılmak, sarhoş olmak.
-
Uyumak (yan yatarak veya dayanarak).
-
Namazda yüksek sesle gülmek.
-
-
Abdestsiz Yapılamayan İşler:
-
Namaz kılmak.
-
Kâbe’yi tavaf etmek.
-
Tilavet secdesi yapmak.
-
Kur’an-ı Kerim’e dokunmak.
-
2. Gusül (Boy Abdesti)
-
Gusül Nedir? Ağzı, burnun içini ve bütün vücudu kuru yer kalmayacak şekilde yıkamaktır.
-
Guslü Gerektiren Haller (3):
-
Cünüplük (Cinsel ilişki veya rüyadan dolayı).
-
Kadınlarda âdet (hayız) kanının bitmesi.
-
Kadınlarda lohusalığın (nifas) bitmesi.
-
-
Guslün Farzları (3):
-
Ağza su almak (Mazmaza).
-
Buruna su çekmek (İstinşak).
-
Tüm vücudu (hiç kuru yer kalmayacak şekilde) yıkamak.
-
-
Gusülsüz Yapılamayan İşler: Abdestsiz yapılamayanların aynısıdır (Namaz kılmak, Kâbe’yi tavaf etmek, Kur’an’a dokunmak gibi). Ayrıca camiye giremezler.
3. Teyemmüm (Su Bulunmadığında)
-
Teyemmüm Nedir? Su bulunmadığı veya kullanılamadığı durumlarda, temiz toprak veya toprak cinsinden bir maddeyle yapılan hükmi temizliktir.
-
Teyemmümün Farzları (2):
-
Niyet etmek.
-
Temiz toprağa vurulan elleri yüze ve kollara sürmek (mesh etmek).
-
-
Teyemmümü Gerektiren Durumlar:
-
Su bulamamak.
-
Hasta olup su kullanmaya gücü yetmemek.
-
-
Teyemmüm Nasıl Bozulur?
-
Abdesti bozan her şey teyemmümü de bozar.
-
Su bulunduğu anda veya suyu kullanma imkanı doğduğunda teyemmüm bozulur.
-
4. Diğer Önemli Kurallar
-
İstibra: Erkeklerin küçük abdestten sonra, idrar sızıntısının tamamen kesilmesini beklemeleridir. Buna dikkat etmemek abdestin sıhhatine zarar verir.
-
Özür Sahibi: Sürekli olarak abdesti bozan bir hastalığı (idrar kaçırma, devamlı kanama gibi) olan kişidir. Bu kişiler için özel kolaylıklar vardır.
Namaz İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Namazın Önemi ve Kimlere Farz Olduğu
-
Önemi: İslam’ın 5 şartından biridir. Mümini Allah’a yaklaştırır, disiplin, sorumluluk ve birlik bilinci kazandırır.
-
Kime Farzdır? Akıl baliğ (ergen, akıllı) olan her Müslümana farzdır. Çocuklara, delilere ve Müslüman olmayanlara farz değildir.
2. Namaz Çeşitleri ve Vakitler
-
Namaz Çeşitleri:
-
Farz: Beş vakit, Cuma, Cenaze namazı.
-
Vacip: Vitir, Bayram namazları.
-
Nafile: Farz ve vacip dışında kılınan sünnet ve diğer namazlar.
-
-
Beş Vakit Namaz (Miraç’ta farz kılınmıştır):
-
Sabah: 2 sünnet + 2 farz = 4 rekat
-
Öğle: 4 ilk sünnet + 4 farz + 2 son sünnet = 10 rekat
-
İkindi: 4 sünnet + 4 farz = 8 rekat
-
Akşam: 3 farz + 2 sünnet = 5 rekat
-
Yatsı: 4 sünnet + 4 farz + 2 son sünnet + 3 vitir = 13 rekat
-
-
Namaz Kılınması Mekruh Olan Vakitler:
-
Güneşin doğuşu, tam tepe noktasında oluşu ve batışı sırasında.
-
3. Özel Durumlarda Namaz
-
Seferî (Yolcu) Namazı: 90 km’den uzağa giden ve 15 günden az kalacak kişiler, 4 rekatlı farz namazları 2 rekat olarak kılar.
-
Hasta Namazı: Ayakta duramayan oturarak, oturamayan yatarak îmâ (işaret) ile kılar.
-
Kaza Namazı: Vaktinde kılınamayan bir namazın sonradan kılınmasıdır.
-
Dildeki Kural: Namaz sadece Arapça aslıyla kılınabilir, meal veya tercüme ile kılınamaz.
4. Namazın Şartları ve Rükünleri (12 Farz)
A) Dışındaki Farzlar (Hazırlık Şartları):
-
Hadesetten Taharet: Abdest almak (gerekiyorsa gusül).
-
Necasetten Taharet: Beden, elbise ve namaz yerinin temiz olması.
-
Setr-i Avret: Örtünmek (Erkek: Göbek-diz arası / Kadın: Yüz ve el hariç tüm vücut).
-
İstikbâl-i Kıble: Kâbe’ye yönelmek.
-
Vakit: Namaz vaktinin girmiş olması.
-
Niyet: Hangi namazı kıldığını kalben belirlemek.
B) İçindeki Farzlar (Rükünler – Namazın Yapı Taşları):
-
İftitah Tekbiri: “Allahu Ekber” diyerek namaza başlamak.
-
Kıyam: Ayakta durmak.
-
Kıraat: Kur’an’dan bir miktar okumak (Fatiha ve zamm-ı sure).
-
Rükû: Eller dizlerde olacak şekilde eğilmek.
-
Secde (Sücûd): Alın, burun, eller, dizler ve ayaklar yere değecek şekilde yere kapanmak.
-
Ka’de-i Âhire: Son oturuşta “Tahiyyat” okuyacak kadar oturmak.
5. Namazın Vacipleri
-
Fatiha’yı okumak.
-
Fatiha’dan sonra zamm-ı sure okumak.
-
Secdeleri peş peşe yapmak.
-
Tâdil-i Erkân: Rükû, secde ve oturuşları hareketsiz ve düzgün yapmak.
-
Vitir namazında Kunut duasını okumak.
-
Her oturuşta Tahiyyat’ı okumak.
6. Namazı Bozan ve Düzelten Durumlar
-
Namazı Bozan Şeyler: Konuşmak, yemek-içmek, kasten yönden dönmek, gülmek, abdestin bozulması.
-
Sehiv Secdesi: Yanılma, unutma gibi durumlarda namazın sonunda yapılan telafi secdesi.
-
Tilavet Secdesi: Kur’an’daki bir secde ayeti okunduğunda yapılan secde.
7. Cemaatle Kılınan Namazlar
-
Cami: Müslümanların toplu halde namaz kıldığı yer.
-
Cuma Namazı: 16 rekattır (4 ilk sünnet, 2 farz, 4 son sünnet, 2 “zuhri ahir” sünnet, 2 “vaktin sünneti”).
-
Teravih Namazı: Ramazan’da kılınan, 20 rekatlık sünnet bir namazdır.
Oruç İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Orucun Tanımı ve Zamanı
-
Oruç Nedir? Sahur vaktinden iftar vaktine kadar; yemek, içmek ve kötü söz ve davranışlardan uzak durarak yapılan bir ibadettir.
-
Sahur: Oruç tutmak için gece kalkılan ve yemek yenen vakit.
-
İmsak: Oruca başlama, yeme-içmenin kesildiği vakit.
-
İftar: Orucu açma, akşam ezanıyla birlikte giren vakit.
2. Oruç Çeşitleri
-
Farz Oruçlar:
-
Ramazan Orucu
-
Ramazan Orucunun Kazası
-
Kefaret Orucu (Ramazan orucunu kasten bozmanın cezası)
-
-
Vacip Oruçlar:
-
Adak Orucu
-
Bozulan Nafile Orucun Kazası
-
-
Nafile Oruçlar: Farz ve vacip dışında tutulan, Allah rızası için oruçlar (Şevval, Aşure, Pazartesi-Perşembe oruçları gibi).
3. Kimler Oruç Tutar veya Tutmayabilir?
-
Kime Farzdır? Akıl baliğ (ergen, akıllı), sağlıklı ve Müslüman olan herkese farzdır.
-
Kimler Tutmayabilir? (Mazeret Sahipleri):
-
Yolcular
-
Hastalar
-
Hamile veya emziren kadınlar
-
Çok yaşlı ve gücü yetmeyenler
-
Ölüm tehlikesi bulunanlar (açlık/susuzluk)
-
Bu kişiler, tutamadıkları oruçları daha sonra kaza ederler.
-
4. Orucu Bozan ve Bozmayan Durumlar
-
Orucu Bozan ve Kefaret Gerektirenler (Kasten):
-
Yemek-içmek
-
Cinsel ilişki
-
Bu durumlar sadece kaza değil, 60 gün peş peşe kefaret orucu (veya 60 fakiri doyurma) gerektirir.
-
-
Orucu Sadece Kaza Gerektirenler:
-
İftar vakti gelmediği halde geldi zannederek yemek.
-
Ağız dolusu kusmak.
-
-
Orucu Bozmayanlar (Sadece Mekruh veya Sevap Eksilten):
-
Unutarak yemek-içmek (hatırlayınca bırakılır).
-
Kan aldırmak.
-
Ağız dolusu olmayan kusmak.
-
Nohut tanesinden küçük bir şeyi yutmak.
-
5. Fidye ve Orucun Anlamı
-
Fidye Nedir? İyileşme umudu olmayan yaşlılar ve kronik hastalar, tutamadıkları her gün için bir fakiri doyururlar (veya bunun bedelini verirler). Bu, onlar için bir kurtuluş bedelidir.
-
Orucun Hatırlattıkları:
-
Aç ve yoksulların halini anlamamızı sağlar.
-
Nefsimizi kontrol etmeyi öğretir.
-
Şükretmemizi sağlar.
-
6. Bayram
-
Ramazan Bayramı: Bir aylık Ramazan orucunun ardından kutlanan sevinç ve şükür günüdür.
-
Bayramda Yapılacaklar:
-
Aile, akraba ve komşu ziyaretleri.
-
Mezar ziyaretleri.
-
Kimsesizlerin ve huzurevlerindeki yaşlıların ziyaret edilmesi.
-
Zekât İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Zekâtın Tanımı ve Önemi
-
Zekât Nedir? Dinî ölçülere göre zengin sayılan Müslümanların, sahip oldukları malın kırkta birini (1/40) her yıl ihtiyaç sahiplerine vermesidir.
-
Önemi: İslam’ın beş şartından biridir. Malî bir ibadettir. Toplumdaki sosyal adaleti ve dayanışmayı sağlar. Verilmediği takdirde toplumsal düzeni bozabilecek anarşi ve kin oluşabilir.
2. Zekâtın Şartları
-
Kimler Zekât Verir?
-
Müslüman olan,
-
Akıl baliğ (ergen ve akıllı) olan,
-
Hür olan,
-
Nisap miktarı mala sahip olan (Zengin sayılan) kişiler.
-
-
Nisap Nedir? Aslî ihtiyaçlar (ev, araba, giysi vb.) ve borçlar çıktıktan sonra kalan mal miktarının, zekât vermeyi gerektiren alt sınırdır. (Bu miktar, 80.18 gr altın veya bunun değerinde para/ticaret malıdır).
3. Zekât Kimlere Verilir?
Kur’an-ı Kerim’de belirtilen (Tevbe Suresi, 60. ayet) 8 sınıf şunlardır:
-
Fakirler: Temel ihtiyaçlarını karşılayamayanlar.
-
Miskinler: Hiçbir şeyi olmayan, daha da düşkün durumdakiler.
-
Zekât İşinde Çalışanlar (Âmiller): Zekât toplayan ve dağıtan memurlar.
-
Kalpleri İslam’a Isındırılacaklar (Müellefe-i Kulûb): İslam’a yeni girmiş veya girmesi umulan kimseler.
-
Köleler: Özgürlüğünü satın almak isteyenler.
-
Borçlular: Borcunu ödeyemeyecek durumda olanlar.
-
Allah Yolunda Olanlar (Fî Sebîlillah): İslam için cihat eden veya hayır işlerinde çalışanlar.
-
Yolda Kalmış Kişi (İbnüs’sebil): Memleketinde zengin bile olsa, parasız kalan yolcu.
4. Fitre (Fıtır Sadakası)
-
Fitre Nedir? Ramazan ayına ulaşmanın ve Ramazan Bayramı’na çıkmanın bir şükrü olarak verilen sadakadır. Borç niteliğinde bir ibadettir.
-
Kimler Verir? Ramazan ayını idrak eden, temel ihtiyaçlarının dışında bayram günü ve gecesi yetecek kadar yiyeceği veya bunun değerinde parası olan her Müslüman verir. (Zekattaki nisap şartı aranmaz).
-
Ne Zaman Verilir? Ramazan ayı içinde, bayram namazından önce verilmesi en faziletlisidir.
-
Miktarı Nedir? Bir kişinin bir günlük asgari gıda ihtiyacını karşılayacak miktardır. Bu miktar her yıl dinî otoritelerce belirlenir.
5. Genel İlkeler
-
Sadaka: Zekât ve fitrenin dışında, Allah rızası için yapılan her türlü maddi yardıma denir.
-
Zekâtın Reddi: Fakirin hakkı olan zekâtı vermemek, bir hakkı gasp etmek olarak görülmüş ve “hırsızlık” olarak nitelendirilmiştir.
Hac İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Hac’cın Tanımı ve Şartları
-
Hac Nedir? Belirli bir zamanda (Zilhicce ayında), Kâbe ve Arafat gibi kutsal yerleri ihramlı olarak ziyaret ederek yapılan bir ibadettir. Hem mal hem beden ile yapılan bir ibadettir.
-
Kime Farzdır? (Şartları):
-
Müslüman olmak.
-
Akıl baliğ (ergen ve akıllı) olmak.
-
Hür olmak.
-
Yol güvenliği olmak.
-
Mali güç (“Hac farizasını eda edecek kadar” varlıklı olmak – aslî ihtiyaçlar ve borçlar dışında).
-
Vakit (Hac mevsimi).
-
Kadınlar için: Yanında eşi veya evlenilmesi caiz olmayan bir mahremi bulunmak.
-
2. Hac’cın Temel Kavram ve Farzları
-
Haccın Farzları (3):
-
İhram: Hac için niyet edip, normalde helal olan bazı davranışları (tıraş olmak, cinsel ilişki, tırnak kesmek vb.) yasaklamaktır. Bu, iki parça dikişsiz bezle simgelenir.
-
Arafat’ta Vakfe: Zilhicce’nin 9. günü (Arefe günü) öğleden sonra Arafat’ta bir süre beklemek. Hac’cın en önemli rüknüdür.
-
Kâbe’yi Tavaf: Kâbe’nin etrafında dualar eşliğinde 7 defa dönmektir. “Ziyaret Tavafı” farzdır.
-
-
Diğer Önemli Kavramlar:
-
Say: Safa ve Merve tepeleri arasında 7 defa gidip gelmek. (Haccın vaciplerindendir).
-
Umre: Hac zamanı dışında, ihrama girip Kâbe’yi tavaf ve Say yapmaktır. Farz değildir.
-
Kurban İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Kurban’ın Tanımı ve Şartları
-
Kurban Nedir? Allah’a yakınlaşmak ve O’nun rızasını kazanmak için, Kurban Bayramı günlerinde belirli cinsten bir hayvanı kesmektir. Malî bir ibadettir.
-
Kurban Bayramı’nda Kimler Keser?
-
Müslüman, akıl baliğ, hür olan ve nisap miktarı mala sahip (temel ihtiyaçları ve borçları dışında belirli bir miktar para/mala sahip) olan kişiler.
-
Hükmü: Vacip’tir.
-
2. Kurban Çeşitleri ve Zamanı
-
Kesim Zamanı: Kurban Bayramı’nın ilk üç gününde (Zilhicce 10, 11, 12. günler), bayram namazı kılındıktan sonra gün batımına kadar.
-
Kurbanlık Hayvanlar: Koyun, keçi, sığır, manda ve deve.
-
Diğer Kurban Türleri:
-
Adak Kurbanı: Bir şart yerine geldiğinde kesilmesi adanan kurbandır. Vacip’tir. Adak yapan kişi, kendi ailesi ve usul-füruu (kendi neslinden gelenler ve geldiği nesil) bu kurbanın etinden yiyemez.
-
Akîka Kurbanı: Yeni doğan çocuk için şükür olarak kesilen kurbandır. Sünnet’tir. Herkes yiyebilir.
-
Şükür Kurbanı: Bir nimete veya bir beladan kurtuluşa şükretmek için kesilen nafile kurbandır.
-
3. Teşrik Tekbiri
-
Teşrik Tekbiri Nedir? “Allahü ekber, Allahü ekber, Lâ ilâhe illallahü valllahü ekber. Allahü ekber ve lillâhi’l-hamd” cümlesidir.
-
Ne Zaman Okunur? Kurban Bayramı’ndan önceki gün (Arefe günü) sabah namazından başlayarak, bayramın 4. günü ikindi namazı dahil olmak üzere, 23 vakit farz namazlardan sonra.
-
Hükmü: Vacip’tir.
Mübarek Gün Ve Geceler İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Kandil Geceleri (Beş Mübarek Gece)
Bu geceler, manevi değeri yüksek, af, mağfiret ve rahmetin bol olduğu zamanlardır.
-
Regaib Kandili: Recep ayının ilk Cuma gecesidir. “Rızıkların bolluğu, lütufların çok olduğu gece” anlamına gelir.
-
Miraç Kandili: Recep ayının 27. gecesidir. Peygamberimiz’in (s.a.v.) İsra (Mekke’den Kudüs’e yolculuk) ve Miraç (Göklere yükselmesi) mucizesinin gerçekleştiği gecedir.
-
Berat Kandili: Şaban ayının 15. gecesidir. “Kurtuluş, bağışlanma” gecesidir. Bu gecede Müslümanların günahlarının affedileceği müjdelenmiştir.
-
Kadir Gecesi: Ramazan ayının 27. gecesi olarak kabul edilir (başka gecelerde de olabilir). Kur’an-ı Kerim’in inmeye başladığı ve “bin aydan daha hayırlı” olan en kıymetli gecedir.
-
Mevlid Kandili: Rebiülevvel ayının 12. gecesidir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) doğduğu gecedir.
2. Diğer Önemli Zamanlar
-
Aşure Günü: Muharrem ayının 10. günüdür ve günlerin en faziletlisidir. Bu günde oruç tutmak sünnettir.
3. Miraç Gecesinde Verilen Hediyeler
Peygamberimiz (s.a.v.) Miraç’ta ümmetine şu üç büyük hediyeyle dönmüştür:
-
Beş Vakit Namaz
-
Bakara Suresi’nin Son İki Ayeti (Âmenerrasûlü)
-
Şefaat Hakkı (Allah’ın izniyle, ümmetinden şirk koşmayanlara şefaat edebilme yetkisi)
Duâ Ve Tovbe İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Duâ (İbadetin Özü)
-
Duâ Nedir? Kulun, herhangi bir aracı olmaksızın tüm maddi ve manevi ihtiyaçlarını, isteklerini ve şükürlerini doğrudan Allah’a arz etmesi, O’na yalvarmasıdır.
-
Önemi: Duâ bir ibadettir. Kul ile Rabbi arasındaki en doğrudan bağdır.
2. Tövbe (Pürüzsüz Bir Başlangıç)
-
Tövbe Nedir? İşlenen bir günaha içten pişman olmak, onu terk etmek ve bir daha işlememeye kesin karar vererek Allah’tan af dilemektir.
-
Tövbenin Kabul Şartları (3):
-
Günahı Hemen Terk Etmek (Fiili bir davranışla tövbe).
-
Yaptığından Dolayı Pişman Olmak (Kalbi bir duyguyla tövbe).
-
Bir Daha O Günaha Dönmemeye Karar Vermek (İradi bir niyetle tövbe).
-
Not: Eğer günah kul hakkı ile ilgiliyse (çalmak, iftira etmek gibi), bu şartlara ek olarak hakkı iade etmek veya helallik almak da gerekir.
-
Peygamber Efendimiz’in Hayatı İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Kimliği ve Ailesi
-
Doğumu: 571 yılında, Mekke‘de, Rebiülevvel ayının 12. Pazartesi gecesi dünyaya geldi. (Mevlid Kandili)
-
Soyu: Kureyş kabilesinin Haşimoğulları kolundandır. Soyu Hz. İbrahim (a.s.)’a dayanır.
-
İsimleri: En çok bilinenleri Muhammed, Mustafa, Ahmed‘dir. İsmi anıldığında “Sallallahu aleyhi ve sellem” (Allah’ın salat ve selamı onun üzerine olsun) denir.
-
Ailesi:
-
Babası: Abdullah
-
Annesi: Âmine
-
Dedesi: Abdülmuttalip
-
Amcası ve Himayecisi: Ebu Talip
-
Süt Annesi: Halime
-
-
Evliliği ve Çocukları:
-
25 yaşında Hz. Hatice validemizle evlendi. Hz. Hatice, ilk Müslüman, en büyük destekçisi ve tüm çocuklarının (Hz. İbrahim hariç) annesidir.
-
Çocukları: Dört kızı (Zeynep, Rukiye, Ümmü Gülsüm, Fatıma) ve üç oğlu (Kasım, Abdullah, İbrahim).
-
Torunları: Hz. Ali ve Hz. Fatıma’nın çocukları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin.
-
Eşleri, “Mü’minlerin Anneleri” (Ümmühâtü’l-Mü’minin) olarak anılır.
-
2. Peygamberlik Öncesi ve Vahiy
-
Peygamberlik Öncesi: Mekkeliler tarafından “el-Emin” (Güvenilir) olarak anılırdı.
-
Peygamber Oluşu: 40 yaşındayken, Hira Mağarası‘nda ilk vahiy geldi. İlk emir “Oku!” oldu.
-
İlk Müslümanlar: Eşi Hz. Hatice, çocuklardan Hz. Ali, yetişkinlerden Hz. Ebu Bekir, kölelerden Hz. Zeyd.
-
Açıktan Davet: Safa Tepesi’nde daveti açıktan ilan etti. Amcası Ebu Leheb ilk karşı çıkanlardandır.
3. Hicret ve Medine Dönemi
-
Hicret: Müşriklerin artan zulmü üzerine, 622 yılında Hz. Ebu Bekir ile birlikte Medine‘ye hicret etti. Yolda Sevr Mağarası‘na sığındı.
-
Muhacir ve Ensar: Mekke’den göç edenlere Muhacir, onları Medine’de bağrına basanlara Ensar denir.
-
Savaşlar: Kendi savunma amacıyla katıldığı üç büyük savaş: Bedir, Uhud ve Hendek.
-
Mekke’nin Fethi: 630 yılında Mekke fethedildi. Peygamberimiz (s.a.v.) müşriklere genel af ilan etti: “Gidiniz, hepiniz serbestsiniz!“
4. Vefatı ve Mirası
-
Vefatı: 632 yılında, 63 yaşında Medine‘de vefat etti. Kabri, Medine’de “Ravza-i Mutahhara” (Temiz Bahçe) olarak bilinen bölgededir.
-
Mirası:
-
Kur’an-ı Kerim: En büyük ve ebedi mucizesi.
-
Sünnet: Yaptığı ve onayladığı davranışlar.
-
Hadis: Söylediği sözler. En meşhur hadis kitapları Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim‘dir.
-
5. Önemli Kavram ve Şahıslar
-
Sahabe: Peygamberimiz’i (s.a.v.) Müslüman olarak görüp onunla sohbet eden müminler.
-
Aşere-i Mübeşşere: Dünyadayken Cennet’le müjdelenen 10 sahabe (**
Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali, Talha bin Ubeydullah, Zübeyr bin Avvam, Abdurrahman bin Avf, Sa’d bin Ebi Vakkas, Said bin Zeyd, Ebu Ubeyde bin Cerrah**
). -
Hulefa-i Raşidin (Dört Halife): Sırasıyla Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali.
-
Ehl-i Beyt: Peygamberimiz’in (s.a.v.) aile fertleri ve soyu.
-
Asr-ı Saadet: Peygamberimiz’in (s.a.v.) yaşadığı “Mutluluk Çağı”.
Ahlâk İle İlgili Bilinmesi Gereken Bilgiler
1. Ahlakın Tanımı ve Önemi
-
Ahlak Nedir? İnsanın kişiliğine yerleşen alışkanlıklardır. Güzel Ahlak ve Kötü Ahlak olarak ikiye ayrılır.
-
Neden Önemlidir? Peygamberimiz (s.a.v.), “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” buyurmuştur. Güzel ahlak, kişiyi Allah’a yaklaştırır, toplumsal huzur ve güveni sağlar.
-
En Güzel Örnek: Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.). O, doğruluğu, merhameti, cömertliği, alçakgönüllülüğü ve affediciliği ile en mükemmel örnektir.
2. Kime Karşı Ne Tür Vazifelerimiz Var?
İslam ahlakı, hayatın her alanını kapsayan bir sorumluluk bilinci getirir:
-
Allah’a Karşı: O’na iman etmek, ibadet etmek, şükretmek ve ismini saygıyla anmak.
-
Peygamber’e (s.a.v.) Karşı: Onu sevmek, ismi anıldığında salavat getirmek (“Allahümme salli ala Muhammed”) ve sünnetlerini yaşamak.
-
Kur’an’a Karşı: Onu okumak, anlamak, saygı duymak ve emirlerine uymak.
-
Kendimize Karşı:
-
Beden: Temiz tutmak, sağlıklı beslenmek, zararlı alışkanlıklardan uzak durmak.
-
Ruh: Doğru inanç ve güzel ahlakla donatmak.
-
-
Ailemize Karşı:
-
Anne-Babaya: Saygı, itaat (Allah’a isyanda olmamak kaydıyla), hizmet.
-
Eşlere: Karşılıklı sevgi, saygı, yardımlaşma, sadakat.
-
Çocuklara: Güzel isim, iyi eğitim, sevgi ve adalet.
-
-
Topluma Karşı:
-
Akraba: Ziyaretleşmek, yardımlaşmak.
-
Komşu: İyi geçinmek, haklarını gözetmek.
-
Tüm Müslümanlar: Kardeş bilmek, selamlaşmak, hasta ziyareti, tebrik ve taziyede bulunmak (Ölen için: “İnna lillahi ve inna ileyhi raciun”/Hapşıran için: “Yerhamükellah”).
-
Gayrimüslimler: İnsani ilişkiler kurmak, haklarına saygı duymak.
-
-
Vatana Karşı: Sevmek, korumak, gelişmesi için çalışmak. (Şehit: Vatan uğrunda ölen, Gazi: sağ kalan)
-
Çevreye Karşı: Hayvanlara, bitkilere ve doğaya zarar vermemek, temiz tutmak.
Her Müslümanın Bilmesi Gereken Dini Bilgiler
1. Günlük Hayatta Sık Kullanılan Dini İfadeler
-
Başlarken: Bismillahirrahmanirrahim (Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla)
-
Plan Yaparken: İnşallah (Allah dilerse)
-
Yemek/İçmek Sonrası: Elhamdülillah (Allah’a hamd olsun)
-
Selam: Selamün Aleyküm (Allah’ın selamı üzerinize olsun) -> Aleyküm Selam
-
Doğru Yol: Sırat-ı Müstakim (Allah’ın dosdoğru yolu)
2. Kutsal Mekanlar
-
3 Mescit: Mescid-i Haram (Mekke), Mescid-i Nebevi (Medine), Mescid-i Aksa (Kudüs)
-
Kıble: Kâbe (Mekke)
-
İlk Mescit: Kuba Mescidi (Medine)
3. Camii ve İbadetle İlgili Terimler
-
İmam: Namaz kıldıran
-
Mihrap: İmamın namaz kıldırdığı yer
-
Minber: Hutbe okunan yer
-
Kürsü: Vaaz verilen yer
-
Müezzin: Ezan okuyan
4. Bayramlar
-
2 Dini Bayram: Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı
-
Bayram Namazı: 2 rekat, vacip
5. Tarihi ve Sosyal Bilgiler
-
İlk Cinayet: Kabil, kardeşi Habil’i kıskançlık nedeniyle öldürdü.
-
İyilik & Kötülük: Emr-i bil ma’ruf nehy-i anil münker (İyiliği emretmek, kötülükten sakındırmak)
32 FARZ
“32 Farz”, Müslüman bir bireyin en temel dini yükümlülüklerini (farzları) hatırlamasını kolaylaştırmak için oluşturulmuş bir sistematiğin adıdır. Toplam sayı şu şekilde oluşur:
-
İmanın Şartları: 6
-
İslam’ın Şartları: 5
-
Abdestin Farzları: 4
-
Guslün Farzları: 3
-
Teyemmümün Farzları: 2
-
Namazın Farzları: 12
-
TOPLAM: 32
1. İMANIN ŞARTLARI (6)
-
Allah’a inanmak.
-
Meleklere inanmak.
-
Kitaplara inanmak.
-
Peygamberlere inanmak.
-
Ahiret Gününe inanmak.
-
Kadere (hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna) inanmak.
2. İSLAM’IN ŞARTLARI (5)
-
Kelime-i Şehadet getirmek.
-
Namaz kılmak.
-
Oruç tutmak.
-
Zekât vermek.
-
Hac etmek.
3. ABDESTİN FARZLARI (4)
-
Yüzü yıkamak.
-
Kolları dirseklerle birlikte yıkamak.
-
Başın dörtte birini mesh etmek.
-
Ayakları topuklarla birlikte yıkamak.
4. GUSLÜN FARZLARI (3)
-
Ağza su almak (Mazmaza).
-
Buruna su çekmek (İstinşak).
-
Bütün vücudu (hiç kuru yer kalmayacak şekilde) yıkamak.
5. TEYEMMÜMÜN FARZLARI (2)
-
Niyet etmek.
-
Temiz toprağa vurulan elleri yüze ve kollara sürmek (mesh etmek).
6. NAMAZIN FARZLARI (12)
A) Namazın Dışındaki Farzlar (Şartlar – 6):
-
Hadesetten Taharet: Abdest almak, gerekirse gusül etmek.
-
Necasetten Taharet: Beden, elbise ve namaz yerini temizlemek.
-
Setr-i Avret: Örtünmesi gereken yerleri örtmek.
-
İstikbal-i Kıble: Kâbe’ye yönelmek.
-
Vakit: Namaz vaktinin girmiş olması.
-
Niyet: Kılınacak namaz için niyet etmek.
B) Namazın İçindeki Farzlar (Rükünler – 6):
-
İftitah Tekbiri: “Allahu Ekber” diyerek namaza başlamak.
-
Kıyam: Ayakta durmak.
-
Kıraat: Kur’an’dan bir miktar okumak.
-
Rükû: Eller dizlerde olacak şekilde eğilmek.
-
Secde (Sücud): Alın, burun, eller, dizler ve ayaklar yere değecek şekilde yere kapanmak.
-
Ka’de-i Ahire: Son oturuşta “Tahiyyat” okuyacak kadar oturmak.
NAMAZIN FARZLARI (12 FARZ)
Namazın farzları, namazın sahih (geçerli) olması için yerine getirilmesi zorunlu olan temel unsurlardır. 6’sı namaza başlamadan önce yerine getirilen Şart, 6’sı ise namazın içinde yapılan Rükün olmak üzere ikiye ayrılır.
A. NAMAZIN DIŞINDAKİ FARZLARI (ŞARTLAR)
Bunlar, namazın kılınabilecek duruma gelmesi için önceden hazırlanması gereken şartlardır.
-
Hadesetten Taharet:
-
Anlamı: Maddi kirlilikten temizlenmek. Abdest almak, gerekiyorsa gusül etmek veya su olmadığında teyemmüm etmek.
-
Delili: “Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın…” (Mâide Suresi, 6. ayet)
-
-
Necasetten Taharet:
-
Anlamı: Bedende, elbisede veya namaz kılınacak yerde bulunan pislikleri temizlemek.
-
Delili: “Elbiseni temizle!” (Müddessir Suresi, 4. ayet)
-
-
Setr-i Avret:
-
Anlamı: Örtülmesi gereken yerleri (avret mahallini) kapatmak.
-
Erkeklerde: Göbek ile diz kapağı arası (diz dahil).
-
Kadınlarda: Yüz ve eller hariç tüm vücut.
-
-
Delili: “Ey Ademoğulları! Her mescide gidişinizde giyiminizi kuşamınızı güzel yapın…” (A’râf Suresi, 31. ayet)
-
-
İstikbal-i Kıble:
-
Anlamı: Namazı Kâbe’ye yönelerek kılmak.
-
Delili: “…Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir. Siz de her nerede olursanız olun, yüzünüzü o tarafa çevirin.” (Bakara Suresi, 144. ayet)
-
-
Vakit:
-
Anlamı: Her namazı kendisi için belirlenmiş vakit içinde kılmak.
-
Delili: “Şüphesiz namaz, müminlere vakti belirlenmiş bir farz olmuştur.” (Nisa Suresi, 103. ayet)
-
-
Niyet:
-
Anlamı: Kalple, kılınacak namazın hangi vaktin namazı olduğunu belirlemek ve onu Allah rızası için yapmaya karar vermek.
-
Delili: “Ameller niyetlere göredir.” (Buhârî, Bed’ü’l-Vahy, 1)
-
B. NAMAZIN İÇİNDEKİ FARZLARI (RÜKÜNLER)
Bunlar, namazın içinde yapılan ve namazın yapısını oluşturan temel hareket ve eylemlerdir.
-
İftitah Tekbiri:
-
Anlamı: Namaza “Allahu Ekber” diyerek başlamak.
-
Delili: “Namazın anahtarı temizlik, başlaması tekbir ve bitmesi selâm iledir.” (Tirmizî, Tahâre, 3)
-
-
Kıyam:
-
Anlamı: Namazda ayakta durmak (gücü yetenler için).
-
Delili: “…Allah’ın huzurunda saygıyla ayakta durun.” (Bakara Suresi, 238. ayet)
-
-
Kıraat:
-
Anlamı: Namazda ayakta iken Kur’an’dan bir miktar okumak.
-
Hanefi Mezhebi: Farz olan, Kur’an’dan kısa da olsa bir ayet okumaktır. Fatiha Suresi’ni okumak ise vaciptir. Delili: “Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun.” (Müzzemmil Suresi, 20. ayet)
-
Diğer Mezhepler (Şafii, Maliki, Hanbeli): Fatiha’yı okumak farzdır.
-
-
Rükû:
-
Anlamı: Eller dizlere erecek şekilde eğilmek.
-
Delili: “Ey iman edenler! Rükû edin, secde edin…” (Hac Suresi, 77. ayet)
-
Not: Rükûda bir süre hareketsiz durmak (tuma’nîne), Hanefi’de vacip, diğer mezheplerde farzdır.
-
-
Secde (Sücud):
-
Anlamı: Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmakları yere değecek şekilde yere kapanmak.
-
Delili: “Ey iman edenler! Rükû edin, secde edin…” (Hac Suresi, 77. ayet)
-
Not: Secdede bir süre hareketsiz durmak (tuma’nîne), Hanefi’de vacip, diğer mezheplerde farzdır.
-
-
Ka’de-i Ahire (Son Oturuş):
-
Anlamı: Namazın sonunda “Et-Tahiyyât” duasını okuyacak kadar oturmak.
-
Delili: Peygamberimiz (s.a.v.), namazın tarifini yaparken son oturuşu farz olarak zikretmiştir.
-
Not: Tahiyyat’ı okumak Hanefi’de vacip, oturmak ise farzdır.
-
Salih Amel | Hakk’a Yolculukta Rehberiniz Amellerin en güzeli, bilginin en doğrusuyla başlar.
“Lâilâhe illallah Muhammedü’r rasûlullah” (Allah’tan başka ilah yoktur. Muhammed O’nun elçisidir.)
İbadetler
Temizlik: Abdest ve gusülün farzlarını bilmek.
Namaz: Günde beş vakit namazın farz olduğunu bilmek.
Oruç: Ramazan ayında oruç tutmak.
Zekât: Malın belli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermek.
Hac: Gücü yetenlerin ömürde bir kez hacca gitmesi.
Kurban: Bayramda kurban kesmenin hükmünü bilmek.
1. İman Esasları (İtikad)
– Allah’a iman: O’nun varlığına ve birliğine inanmak.
– Meleklere iman: Allah’ın emirlerini yerine getiren varlıklara iman.
– Kitaplara iman: Kur’an-ı Kerim başta olmak üzere Allah’ın indirdiği kitaplara iman.
– Peygamberlere iman: Hz. Muhammed (s.a.v.) son peygamberdir.
– Kadere iman: Hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna inanmak.
– Ahirete iman: Ölümden sonra diriliş, hesap ve cennet-cehennem inancı.